Welke klimplant past bij een schutting op het noorden?
Vijf klimplanten bloeien wel en blijven gezond op het noorden: Hydrangea petiolaris (klimhortensia), Hedera helix (klimop), Parthenocissus tricuspidata (wilde wingerd), Lonicera henryi (wintergroene kamperfoelie) en Akebia quinata (chocoladewingerd). Vermijd grootbloemige clematis en de meeste klimrozen.
— Ook mooi in huis
Uit onze collectie
De noordkant is voor klimplanten een streng test. Minder dan 4 uur direct licht per dag, een continu vochtiger micro-klimaat, en in de winter de kant waar rijp het langst blijft hangen. Dat sluit de helft van de populaire klimplanten uit — clematis, klimroos, blauweregen, druif: ze worden alle teleurstellend op het noorden. Maar er bestaat een specifieke groep schaduwtolerante klimplanten die juist hier hun beste werk doen. Wie de juiste kiest, krijgt een dichte, gezonde, vaak bloeiende schutting waarvan zelfs zonzijde-tuinen jaloers zijn.
De vijf echte noordkanters — overzicht
Vijf klimplanten zijn niet alleen geschikt voor noordkant, ze gedijen er. Elk heeft eigen kwaliteiten.
Hydrangea petiolaris — klimhortensia. De koningin van de noordmuur. Zelfhechtend (geen klimrek nodig na jaar 3), eindhoogte 8-15 m, eindbreedte 3-5 m. Bloei in juni-juli met grote witte schermbloemen van 15-25 cm. Loofvallend, maar de structuur van bruine takken is in de winter mooi.
Hedera helix — klimop. Wintergroen, sterk hechtend met luchtwortels, bedekt complete schuttingen. Cultivars als 'Goldheart' (groen met goudgele hartvlek), 'Sagittifolia' (pijlpuntig blad) of 'Glacier' (witgrijs gevlamd) geven karakter. Onderhoudsarm — alleen jaarlijks knippen waar het te ver komt.
Parthenocissus — wilde wingerd. Bekendste is Parthenocissus tricuspidata (Boston ivy, drielobbig blad, vurig rood in herfst). Ook Parthenocissus quinquefolia (vijfbladige wilde wingerd) doet het op het noorden. Zelfhechtend met kleefschijfjes, snelle groei (1-2 m per jaar), eindhoogte 10-15 m. Spectaculaire herfstkleur.
Lonicera henryi — wintergroene kamperfoelie. Verdraagt halfschaduw goed, blijft in milde winters zijn blad behouden. Geelroze bloemtrosjes in juni-juli, geurend. 4-6 m hoog. Klimt met windende ranken — heeft klimrek of draad nodig.
Akebia quinata — chocoladewingerd. Bijzondere keuze: bloei in april-mei met paarsbruine sterbloempjes die naar chocolade en vanille geuren. Snelle groei (3-4 m per jaar), eindhoogte 8-10 m. Semi-bladhoudend. Klimt windend — klimrek nodig.
Wat het sterkst werkt voor jouw schutting
De keuze hangt af van wat je belangrijk vindt. Drie scenario's:
Bloei in de zomer + structuur: Hydrangea petiolaris is onverslaanbaar. Wel geduldig zijn — de eerste 2 jaar groeit hij langzaam terwijl hij hechtwortels vormt. Vanaf jaar 3 explodeert hij.
Snelle volledige bedekking + bladhoudend: Hedera helix. 'Goldheart' geeft kleur ook in de winter en is minder agressief dan de gewone groene klimop.
Spectaculaire herfst: Parthenocissus tricuspidata. De rode herfstkleur is op heel het noorden moeilijk te overtreffen.
Bijzondere bloei + geur: Akebia quinata of Lonicera henryi. Minder bekend, meer karakter.
Lage hoogte, niet te dominant: Pileostegia viburnoides (Chinese klimhortensia). Langzame groei tot 5-6 m, witte zomerbloei, wintergroen. Bijna nooit gezien in Nederlandse tuinen — een aanrader.
Een hoge noordmuur (3 m+) tegen een gesloten ruimte is donker en koud. Een noord-schutting in een open tuin krijgt vaak ochtendzon vanuit oosten en avondzon vanuit westen — die telt mee. Meet eens een dag lang hoeveel uren licht je schutting krijgt voordat je kiest. Een 'noordelijke' schutting met 3 uur ochtendzon biedt veel meer opties dan een totaal zon-loze.
Wat je niet moet planten op het noorden
Een paar populaire klimplanten falen op het noorden — niet omdat ze sterven, maar omdat ze de prestatie niet leveren waar je ze voor kocht.
- Grootbloemige clematis-hybriden ('The President', 'Nelly Moser', 'Niobe'): nauwelijks bloei door licht-tekort.
- De meeste klimrozen: ijl en gevoelig voor schimmel in vochtige noordklimaat. Uitzondering: Rosa 'Albéric Barbier' en Rosa 'Madame Alfred Carrière' zijn meer schaduwtolerant.
- Druif (Vitis vinifera): blad ja, druiven nee — fruit rijpt niet zonder zon.
- Blauweregen (Wisteria): bloei alleen bij minimaal 6 uur zon.
- Trompetbloem (Campsis): zelfde verhaal.
- Passiflora caerulea (Passiebloem): bloeit nauwelijks zonder middagzon.
Een uitzondering: Clematis montana 'Rubens' en Clematis alpina-soorten verdragen wel halfschaduw, en bloeien al in mei voordat de meeste schaduw door bladeren toeneemt. Dat is de enige clematis-tip voor noord.
Bodem, plantgat en verzorging
Een noord-schutting is meestal ook een droge plek, vooral aan de basis. Schutting-funderingen onttrekken water, en regen die uit het zuiden komt wordt door de schutting afgevangen. Daarom is de planteervoorbereiding belangrijker dan in een open border.
Praktisch:
- Plant minimaal 30 cm van de schutting af — niet er pal tegenaan.
- Graaf een ruim gat (40x40x40 cm) en werk grote hoeveelheid tuincompost door de uitgegraven grond.
- Plant op zelfde diepte als in de pot (uitzondering: clematis dieper planten — maar daar gaan we hier niet veel van planten).
- Mulch direct na planten met 5 cm bladcompost of houtsnippers.
- Eerste 2 seizoenen wekelijks gieten in groei-periode (april-september). Daarna alleen in extreme droogte.
Voor zelf-hechters (klimhortensia, klimop, wilde wingerd) volstaat de schutting zelf na verloop van tijd. Tot dat moment: een paar verticale draden of een klimrek tussen plant en schutting, zodat ze ondersteund opgroeien tot ze hechten. Voor de winders (kamperfoelie, akebia) altijd een klimrek of draadwerk nodig.
Combineer met decoratie
Een bloeiende klimhortensia of een glanzende klimop maakt een schutting tot een groene wand. Voor extra karakter kun je voor de schutting een decoratie-stuk plaatsen — een bronzen of stenen beeld op een lage sokkel, een terracotta pot, een gietijzeren tuinhaan. Klassieke gietijzeren beelden komen sterk tot hun recht tegen het groene schutting-achtergrond, omdat hun donkere silhouet duidelijk afsteekt.
Zelf-hechters zoals klimop kunnen lastig zijn als je over enkele jaren de schutting moet vervangen of beitsen. Een vrijstaand klimrek 10 cm vóór de schutting is een goede tussenoplossing — de plant klimt op het rek, niet op het hout, en je kunt het rek mét plant tijdelijk weg-klappen voor onderhoud. Kost iets meer bij aanleg, scheelt veel later.
— Lees ook
Veelgestelde vragen
- Waarom bloeien clematis en roos slecht op het noorden?
- Clematis (vooral grootbloemige hybriden zoals 'The President', 'Nelly Moser') en de meeste klimrozen hebben minimaal 6 uur direct licht per dag nodig om voldoende bloemknoppen te vormen. Op een noordmuur krijgen ze 2-4 uur indirect licht. Resultaat: lange uitlopers met weinig blad en sporadische bloei. Bovendien is een noordmuur vochtiger, wat schimmelziekten (sterroest op rozen, clematisverwelking) versterkt. Beide planten doen het veel beter op zuid- of westmuur.
- Hoe hard groeit een klimhortensia op een noordmuur?
- Hydrangea petiolaris groeit de eerste 2 jaar langzaam — vaak slechts 20-40 cm per seizoen — omdat hij eerst een hechtwortelstructuur opbouwt. Vanaf jaar 3 versnelt hij naar 50-100 cm groei per jaar. Eindhoogte 8-15 m, eindbreedte 3-5 m. Bloei in juni-juli, witte schermbloemen 15-25 cm doorsnede. Plant niet te dicht tegen de schutting (30 cm afstand) en gebruik tot jaar 3 ondersteuningsdraden — daarna hecht hij zelf.
- Welke klimplant is bladhoudend voor een noordmuur?
- Hedera helix (klimop) is de bekendste bladhoudende keuze. Cultivars: 'Goldheart' (groen met gele hartvlek), 'Sagittifolia' (pijlpuntig blad), 'Glacier' (zilvergrijs). Volgroeid tot 20 m hoog, bedekt complete schuttingen. Andere optie: Pileostegia viburnoides (Chinees klimhortensia) — bladhoudend, witte zomerbloei, langzame groei tot 5-6 m. Lonicera henryi (wintergroene kamperfoelie) houdt in milde winters zijn blad. Akebia quinata is semi-bladhoudend, alleen blad-houdend in zachte streken.
- Beschadigt klimop een houten schutting?
- Volwassen klimop kan dwars-uitlopers tussen schuttingplanken duwen en — over jaren — het hout licht uit elkaar drukken. Voor een nieuwe schutting (5-10 jaar oud) is dat een probleem; voor een dichte impregnated houten schutting in goede staat valt het mee. Het echte risico zit in vocht: klimop houdt regen vast tegen het hout en versnelt rotting bij oude schuttingen. Plaats een dunne afstandsrooster of klimrek 5-10 cm voor de schutting; dan houdt klimop afstand en kan het hout drogen.
- Welke klimplant geurt zoet aan een noordmuur?
- Lonicera periclymenum 'Belgica' (Belgische kamperfoelie) doet het redelijk in halfschaduw en bloeit zoet geurend mei-juli. Akebia quinata (chocoladewingerd) bloeit half-april met klein paarsbruin bloempjes die naar chocolade-vanille geuren — heel apart en niet veel mensen kennen het. Beide accepteren noordkant, beide klimmen met ranken (geleiding op klimrek nodig). Voor sterke avondgeur op het noorden: helaas weinig opties — die behoefte is sterk gekoppeld aan zonzijdes.