Wat zijn goede vaste planten voor in de tuin?
Vaste planten zijn meerjarige planten die elk jaar terugkomen zonder dat je ze opnieuw hoeft te planten. De beste keuzes voor een Nederlandse tuin zijn lavendel, pioen, salvia, daglelie, echinacea en sedum — samen dekken ze het bloeiseizoen van mei tot oktober en vereisen ze minimaal onderhoud als ze eenmaal zijn ingeplant.
— Ook mooi in huis
Uit onze collectie
Het voordeel van vaste planten boven jaarlijkse zomerbloemen is simpel: je plant ze één keer en ze groeien jaar na jaar verder, worden groter en bloeien rijker. Het eerste jaar is de opbrengst bescheiden; het tweede en derde jaar compenseren dat volledig. Wie een border wil die vrijwel voor zichzelf zorgt, kiest voor een backbone van vaste planten.
Voorjaarsbloei: pioenen en ooievaarsbek
Pioenen (Paeonia) zijn de koninginnen van de late-voorjaarsborder. Ze bloeien in mei-juni met grote, geparfumeerde bloemen in wit, roze en diepwijnrood. Ze groeien in een vaste cluster die elk jaar groter wordt en hoeven pas na tien à vijftien jaar te worden verdeeld. Plantdiepte is cruciaal: de ogen (knopjes) mogen niet dieper dan 3 tot 5 cm onder het maaiveld zitten. Dieper planten en ze bloeien niet.
Ooievaarsbek (Geranium macrorrhizum) bloeit iets eerder, in mei, met kleine roze-lila bloemen. Het is ook een prima bodembedekker die onkruid weert en het hele jaar een decoratief bladertapijt legt. Na de bloei kun je hem terugknippen voor een tweede flush in augustus.
Zomerbloei: de lange bloeiers
Salvia nemorosa (paarse salie) bloeit van juni tot september — een van de langste bloeiers in de vaste-plantenborder. Compact (40-60 cm hoog), blauw-paarse bloeiaren, geliefde nectarbron voor bijen. Na de eerste bloei terugknippen geeft een tweede flush. Lavendel overlapt met salvia en bloeit iets eerder; samen geven ze een maandenlange blauwe-paarse golf.
Daglelie (Hemerocallis) bloeit van juni tot augustus en is een van de meest probleemloze vaste planten die er zijn. Elke bloem leeft maar één dag, vandaar de naam, maar een goed geplante pol heeft tientallen bloemen achter elkaar. Kleuren variëren van geel en oranje tot diepbordeaux. Na de bloei knipt hij vanzelf terug.
Breng direct na het planten een laag compost of boomschors aan van 5 tot 8 cm rondom de planten — niet tegen de stam of kroon aan. Mulch houdt vocht vast, onderdrukt onkruid en verbetert de bodemstructuur. Het eerste jaar nog regelmatig water geven; daarna zijn de meeste vaste planten zelfvoorzienend ook bij droogte. Mulchen in het vroege voorjaar (maart) is de meest effectieve onderhoudshandeling die je kunt doen.
Late zomer en herfst: sedum en echinacea
Echinacea (rode zonnehoed) bloeit van juli tot september met grote, kegelronde bloemen in roze, rood, oranje en wit. De zaadhoofden blijven ook in de winter decoratief staan en bieden voedsel voor vogels. Echinacea wil volle zon en goed doorlatende grond — in zware klei groeien ze veel minder goed.
Sedum (Hylotelephium, vroeger Sedum spectabile) bloeit van augustus tot oktober als de meeste andere vaste planten al klaar zijn. De platte, roze-rode bloemschermen zijn een magneet voor vlinders. Sedum is uitzonderlijk droogtebestendig — één van de weinige vaste planten die aanhoudende droogte zonder schade overleeft.
Schaduwborder: hosta en astilbe
Hosta is de meest veelzijdige schaduwvaste plant. De bladeren variëren van geelgroen tot blauwgrijs en van 20 cm tot meer dan 80 cm doorsnede. Hosta groeit langzaam maar wordt met de jaren steeds indrukwekkender. Het enige nadeel: slakken zijn er dol op. Zet potten op een bakje met water of gebruik koperband om hen te weren.
Astilbe bloeit in veervormige pluimen in wit, roze, rood en lila en houdt van vochtige, halfschaduwige plekken — ideaal bij een vijver of in een vochtigere bodemzone. De gedroogde pluimen zijn ook in de winter nog decoratief.
Als je een deel van die vaste planten ook in potten wil houden, lees dan over welke buitenplanten makkelijk in onderhoud zijn. En als je de border ook insectvriendelijk wil maken, kijk dan bij heeft een insectenhotel echt zin voor de beste plantcombinaties erbij.
— Lees ook
Veelgestelde vragen
- Wanneer plant ik vaste planten?
- De beste momenten om vaste planten in de volle grond te planten zijn vroeg voorjaar (maart-april) en vroeg najaar (september-oktober). In het vroege najaar heeft de plant nog tijd om te wortelen voor de winter, wat hem het volgende voorjaar sneller laat groeien. In de zomer planten is mogelijk maar vereist extra water geven — de grond droogt snel en een nieuw geplante vaste plant heeft nog geen diep wortelstelsel om droogte op te vangen.
- Hoe ver van elkaar plant ik vaste planten?
- De plantafstand hangt af van de eindgrootte van de plant. Lavendel en salvia: 40 tot 50 cm uit elkaar. Pioen: 80 tot 100 cm — die groeien fors en willen ruimte. Daglelie: 50 tot 60 cm. Sedum en lagere bodembedekkers: 30 cm. Hosta: 60 tot 80 cm afhankelijk van de variëteit. Te dicht planten geeft weliswaar snel een volle border maar leidt daarna tot concurrentie om licht en water, meer kans op schimmelziekten en veelvuldiger uitdunnen.
- Hoe onderhoud ik een border met vaste planten?
- Het jaarlijkse onderhoud van een vasteplantenborder bestaat uit drie handelingen: terugknippen in het voorjaar (maart-april) van afgestorven stengels en blad, mulchen in het vroege voorjaar met compost of boomschors om vocht vast te houden en onkruid te remmen, en uitdunnen om de drie à vier jaar als planten te dicht op elkaar groeien. Bemesting is doorgaans niet nodig als je jaarlijks mulcht met compost.
- Welke vaste planten bloeien het langst?
- Salvia (Salvia nemorosa) bloeit van juni tot september — een van de langste bloeiers onder de vaste planten. Daglelie (Hemerocallis) bloeit van juni tot augustus. Echinacea (rode zonnehoed) bloeit van juli tot september en de zaadhoofden zijn ook in de winter decoratief. Vaste geranium (Geranium macrorrhizum) geeft na terugknippen in juli een tweede bloei in augustus-september. Sedum bloeit laat (augustus-oktober) als de meeste andere vaste planten al uitgebloeid zijn.
- Welke vaste planten groeien goed in de schaduw?
- Hosta is de meest gebruikte schaduwvaste plant: groot blad, winterhard, weinig onderhoud. Astilbe bloeit veervormig roze, rood of wit in de schaduw en houdt van vochtige grond. Helleborus (kerstroos) bloeit zelfs in de winter in een schaduwhoek. Digitalis (vingerhoedskruid) groeit als tweejarige plant in halfschaduw en zaait zichzelf opnieuw uit. In droge schaduw — onder een boom — zijn pachysandra en vinca de meest robuuste keuzes.